Theo van Gogh

*

W dniu 2 listopada 2004 roku tragicznie zginął Theo van Gogh, reżyser i publicysta, którego mogliśmy poznać w Warszawie w 1993 roku podczas pokazu filmów dokumentalnych jego autorstwa. Poniżej cytujemy fragmenty dwóch publikacji na temat reżysera, które ukazały się wkrótce po jego zabójstwie.

"Wychowanie przez morderstwo” w Holandii
autor: Daniel Pipes, New York Sun, 16 listopada 2004 roku

Oryginał angielski: [Theo van Gogh and] "Education By Murder" in Holland

“Wychowanie przez morderstwo”, artykuł australijskiego The Review ,opisuje powolny i bolesny proces uświadamiania ludzi o problemie radykalnego islamu (...). Przyczyną tego jest nazwisko ofiary i natura zbrodni. Ofiarą był Theo van Gogh, lat 47, popularny radykalny liberał, producent filmowy i telewizyjny, także gospodarz talk-show, publicysta prasowy i wszechstronny figlarz, cieszący się sławą jako krewny jednego z najznakomitszych holenderskich artystów – Vincenta van Gogha. W ostatnich latach Theo zwrócił na siebie uwagę krytykując islam w wydanej w 2003 roku książce Allah Knows Best [Allah wie najlepiej] oraz w filmie z 2004 roku Submission [Poddanie się].

Został zamordowany 2 listopada, o 8.40 rano, w rodzinnym Amsterdamie, gdy zatłoczoną ulicą jechał na rowerze do pracy. Dwukrotnie postrzelony, van Gogh błagał swego zabójcę: “Nie rób tego! Nie rób tego! Miej litość! Zlituj się!” Po czym zabójca wbił mu jeden nóż w pierś i poderżnął mu gardło drugim, prawie ścinając mu głowę.

Domniemany morderca – Mohammed Bouyeri, lat 26, urodzony w Holandii obywatel marokański i holenderski, pozostawił pięciostronicowy list, po arabsku i holendersku, wbity nożem w ciało ofiary. W liście tym groził dżihadem Zachodowi (“Wiem na pewno, o Europo, że zostaniesz zniszczona”) i bardziej konkretnie znanym holenderskim politykom.

Theo van Gogh (ur. 23 lipca 1957 w Hadze, zm. 2 listopada 2004) - kontrowersyjny reżyser holenderski, publicysta i aktor, znany z krytyki świata islamskiego, prawnuk handlarza dzieł sztuki Theo van Gogha, który był bratem sławnego malarza Vincenta van Gogha.

Van Gogh ukończył prawo i rozpoczął pracę jako kierownik sceniczny. Jako reżyser debiutował filmem "Luger". Za filmy Blind Date i In het belang van de staat otrzymał nagrodę Gouden Kalf, holenderski odpowiednik Oscarów. Jako aktor pojawił sie w produkcji De noorderlingen, potem pracował dla telewizji, prowadząc prowokujące rubryki dla "Metro International' i innych gazet. Jego ostatnia książka, Allah weet het beter ("Allah wie lepiej"), w której użył typowego dla siebie kpiącego i cynicznego tonu, zawierała jego poglądy na islam.

Razem z urodzoną w Somalii aktywistką polityczną Ayaan Hirsi Ali, członkinią parlamentu holenderskiego, nakręcił film "Submission" (Poddanie), w którym przedstawił praktykę przymusowego obrzezania kobiet w społeczeństwach islamskich. Pokazuje w nim cztery kobiety w przezroczystych szatach, z namalowanymi na skórze arabskojezycznymi tekstami, uwłaczającymi godności kobiet. Po ukazaniu się filmu zarówno van Gogh, jak i Ayaan Hirsi Ali, spotkali się z groźbami śmierci, prawdopodobnie ze strony fundamentalistów muzułmańskich. Reżyser nie brał ich poważnie i odmówił ochrony ze strony policji.

Theo van Gogh był członkiem holenderskiego stowarzyszenia o republikańskim, antymonarchistycznym charakterze, i wspierał kandydaturę Ayaan Hirsi Ali do parlamentu.

Van Gogh został zamordowany wczesnym rankiem, we wtorek 2 listopada 2004 w Amsterdamie, naprzeciwko biura okręgu wyborczego we wschodniej części miasta - dokładnie 911 dni po śmierci Pima Fortuyna. Został przeszyty siedmioma kulami, ginąc na miejscu. Jego zabójca, 26-letni Holender marokańskiego pochodzenia, który przybił jeszcze nożem do ciała van Gogha kartkę z nieznanym tekstem, został zaraz potem schwytany przez policję, po postrzeleniu go w nogę. Tuż przed śmiercią reżyser pracował nad filmem o śmierci Pima Fortuyna (Wilkipedia).